KURUMLARA TEKNOLOJİYİ UYARLAMAK

İnsanların teknolojiyi kendi ihtiyaclarina uygun kullanmalarıni beklerken, karşılaşılan tabloda ise, insanların yaşam sekillerine teknolojiye uydurarak devam ettirmeleri gözlemlenmektedir. Teknolojinin yaratıldığı yerlerdeki bilgi seviyesi, hayat tarzları ve teknoloji kavramlari ortaya çıkan ürünlerin yapilanmasini sağlamaktadır. Fakat bu ürünleri degisik kültür ve yaşam sekillerinde kullanmaya başladığınız zaman, uygulamada sorunlar belirmekte, kullananlar, yaşam sekillerini değiştirmedikleri takdirde, bu ürünlerin ise yarayan özelliklerini kullanmak hemen hemen olanaksız olmaktadır. Boylece yatırım yapan kurum ve sahislar kendilerini ve yaşam sekillerini değiştirmek durumunda kalmaktadır.

Teknolojiyi ureten ülkelerde yaşam ve iş yapma tarzları, gelişen ülkelerde, teknolojiyi transfer edip kullanan ülkelerden farklı nitelikler göstermektdir. Fakat bu teknolojileri kullanmayi isteyen kurumlar, iş yapma şekillerini yeni sisteme uydurmak zorunda kalmaktadır. Ulkemize bilgisayar sistemleriyle birlikte, iş yazılımları satin alindi, fakat bu yazılımların kurumların işlerine uydurulması için büyük eforlar sarfedilmek durumunda kalındı. Proje uzmanı ve danışman ile birlikte ithal edilen bu teknolojileri, ilgili kurum yapısına göre uyarlamak için uğraştılar, fakat kurumların iş yapma kültürünü değiştirmesi, zamanla oluştuğundan, yeni sistemler istenen verimlilik artışını ne yazik ki sağlayamadı. Halbusaki yazılımı ihrac eden firmalar, bunlari, emek tasarrufu ve daha yuksek verimlilik savlarıyla yönetimleri ikna etmişlerdi. Fakat gelinen noktada, var olandan daha nitelikli uzmanlara ihtiyaç duyulmaya baslanmistir.  Benzer örnekleri ülkemizde de üretilen, teknolojiler için incelediğimizde, baska ilginç tablolar ortaya çıkmaktadır. Uzun zamandir Türk Telekom altyapısındaki bilinen yetersizliklerden kaynaklanan bir ticari pazarda, cep telefon imalatçıları bir hattı olan telefon uretmislerdir. Bir hattın bile zor elde edilebildiği zamanlardan çift hatlı telefon satışı yapmak olanaksız olarak goruldugu icin üretimde ağırlık bu yöne dogru kaydırılmıştı. 

Bugunlerde seri üretim yapan firmalar, global pazarlarda ürünlerine surekli müşteri bulabilmek için, tüketici istek ve eğilimlerini dikkatle inceleyip, bölgesel özelliklere dikkat göstermeye başladılar. Belirli yörelere özel üretim yapılmaya başlandı. Mesala Avrupa’da satılan otomobillerde, yol bilgisayari denen ekranlar bulunurken, ülkemizde bu sistemin altyapısı olmadigi icin, bu özellikler ithal edilen arabalarda opsiyon olarak sunulmaktadır. Bu teknolojiyi üretenler, bundan sonra kullanıma da önem vermeğe başladılar, sonrasinda ise kullanamadığını satın almama felsefesi ile seri üretime yön vermeğe başladılar.

Bizim ulkemizde üretim yapmakta olan girişimciler için iş yapış tarzı çok önem verilmeye başlamıştır. Butun urün ve hizmetlerimizi dış pazarlara satmak istediğimiz zaman karşımıza o ülkelerin iş kültürleri ve alisilagelmis yaşam tarzları çıkmaktadır. Butün bu karakteristik özellikler incelenip,  ürünlerimizi, gerektiğinde uydurucak şekilde tasarlamalıyız. Bizim ulkemizde ürünlere ve bu urunlerin özelliklerine olan ilgi yöresel olarak değişebilmektedir. Mesala yurdumuzun batı bolumunde paketli ürünler cogunlukta tercih edilirken, doğu bolgelerinde açık ve farkli miktarlarda alınabilen ürünler rağbet görmektedir. Oysaki Avrupa ülkelerinde açık bir ürünun satılması hemen hemen mümkün olmamaktadir.

BIR KRİZIN MUHTEMEL İŞARETLERİ NELERDİR?

Çok kısa zamanda çok büyük başarı.

Cevresindeki Herkesten daha çok başarılı olmus yeni satış temsilcisi gerçekten de çok da yetenekli biri olabilir. Ancak amiri anilan harika çocuğun o satış rakamlarına ulaşırken kanunlarin dışında veya ahlaksız veyahut şirketi zor duruma sokacak işler çevirip çevirmediği hakkinda mutlaka uyanık olmak zorunlulugundadır.

Kazandigindan daha fazla harcayan çalışanlar.

80000 dolardan daha fazla yıllık geliri olmamış emektar bir maliyeci memuru gidip Boston yakinindan milyonlarca dolar degerinde bir ev aldığı zaman, birilerinin mutlaka bununla ilgilenmesi gerekirdi.

Butun Kural ve ayrıntılara dikkat göstermemek.

1996 yılinda, Atlanta’ya ucan DC-9’un kargosuna çok adette oksijen tüpü ile yüklenmişti. Ucak Kalkıştan kısa bir zaman sonra kargoda  çıkan yangın, cok kısa sürede bütün uçağı kusatarak uçağın Florida Everglades sehrine düşmesine sebep olmuştu. Sonucta, oksijen tüplerinin çoğunda emniyet kapağınin bulunmadığı ve dolu olan tüplerin yük manifesto listesinde boş olarak belirtildiği goruldu.

İşlerini düzgün yapmayan ust yönetim kurulu üyeleri.

NYSE, New York Borsası bu alandaki tek olan örnek değildir. Enron ve WorldCom’un ust yönetim kurulu üyeleri bu çöküş sürecinde ne yazik ki hiçbir şey yapmamıştır.

Teknik Kopma

Teknik kopma, yerleşik olan bir teknolojiden çok farklı ve daha üstün bir icatin icat edilmesi ile olur. Transistorün geliştirilme safhasi, o dönem elektronik endüstrisine baskin olan vakum tüplerinin bile devrinin kapandığını coktan haber veriyordu.

Kamuoyunun herhangi bir Yeniliğe Olan Direnci

Konu gıda olduğunda, genelde kamuoyu gelistitilmis/değiştirilmiş veya içine bambaşka şeyler katılmış olan ürünlere karşı her zaman çok hassastir.

Bina, Güvenlik ve Sağlık Denetimlerinde Yapılmis Uyarılar

Kucuk dikkatsizliklerin sureklilik göstermesi, genellikle çok daha kötü şeylerin olacağının habercisi olmakla bilinir.

Bitmeyen Dedikodular

Ayakta yapılan dedikoduların çoğu genelde önemsizdir ve bunlar unutulur gider. Ama içinde gerçeklik payı olabilenler, pek de unutulmaz. İşte bu unutulmamis ve süreklilik gösteren dedikodular da genelde bir şeylerin ters gittiğinin habercisidir.


Müşterilerin Bitmeyen Şikâyetleri Hakkinda

Siz  müşterilerinizden, ürünleriniz veyahut satış elemanlarınızın supheli hareketleri hakkında şikayetler alıyor musunuz? Eger alıyorsanız, işte bunlar gumbur gumbur yaklaşmakta olan bir krizin uyarı işaretleridir.

Yönetim Uygulamalarında Gevseklik

Herhangi bir şirket, işe alma, pazarlama ve satış uygulamaları, ic denetim ve diğer konularda yöneticilerinin bu kanunları esnetmelarine izin veriyorsa, bela üzerinlerine geliyor demektir.

Çalışanların Amansiz Yakarışları

Birçok olayda çalışanlar ve tehlike hakkında yönetimi ikaz etmeye çalışmış ama ne yazik ki yönetim gerekli ilgiyi göstermemiştir. Mesala, 1987 yılında uzay mekiği Challenger faciasından hemen önce, bu patlamaya neden olan parçayı üreten firmanın ust yönetimi, o firmanin mühendisleri tarafından bu parçada problem olduğuna hakkinda defalarca yazılı olarak uyarılmıştı.

Sorunu Oldugundan Küçük Gormek

1994 yılında, Intel’in Pentium yongasında yaşadığı sorunu hatırlayaniniz var mi? Yonga mükemmel çalışıyordu. Ama, kimsenin fark edemeyeceği veyahut ilgilenmeyeceği bir matematik işlemlerinde bir hata yapıyordu. Bu sorunu fark eden bir üniversite profesörü, bunu bildirmek için firma ile temasa geçmisti. Norm Augustine, “Intel kendinden ve ürünlerinden o derece emindi ki, bu profesörü kibarca başından savabildi. Bu Olay kısa zamanda hizlica basına yansıdı. Hatta Intel hakkında bu dedikodular ve komik olmayan aşağılayıcı şakalar elektronik posta ile herkese ulaştı.

Kendini Begenme

Kendini her şeyden bile üstün görmek ust yöneticileri yaklaşan bu krizin işaretlerini bir turlu göremeyecek kadar ne yazik ki kör edebilir. Anilan bu kurumsal kibre verilebilecek en güzel örnek, hepimizin bildigi General Motors ust yöneticilerinin ürettikleri arabalarin değerinin, bircok müşterilerin gözünde azaldığını görememeleri olmuştur. Bunun sebebi ne olacaksa olsun, Detroit devinin kalite hususuna önem vermemesi, Toyota ve Nissan benzeri rakiplerin pazardaki paylarını büyük oranda durmadan artırmalarına neden olabildi.

Butun Noktaları Birleştirmemek

Amerika Birleşik Devletlerinde yaşanan elim olayda 11 Eylül saldırılarını takip eden günlerde Federal Soruşturma Bürosu bu noktaları birleştirmeyi bir turlu beceremediği için eleştirildi. Kisaca, farklı istihbarat parçalarını bir sekilde birleştirerek bu saldırganların planını ortaya koyamamakla suçlandılar.

KRİZLERİ COK ÖNCEDEN BILEBILMEK İÇİN NE YAPMALIYIZ?

Basimiza gelebilecek krizler için nereye bakacagimizi bilmek, kriz yonetiminin ilk adımıdır. Bundan sonraki iş, kriz kaynaklarını sistemli bir incelemeye tabi tutarak ileride sorun çıkarma olasılığı olan tum noktaları tespit etmektir.

Atasozu: Akıl Akıldan Üstün

Basimiza gelebilecek krizleri incelerken, mumkun oldugunca çok kişiyle temas kurun. insanların risk algısı degisiktir. Bir takim insanlar diğerlerinin gözundenkacan olası tehlikeleri fark ederler.

Sizin is yeriniz, çalışanlardan gelen ikazlara ne kadar açık? Ikazda bulunanlar tesvik edilip ödüllendiriliyor mu, veya göz ardı mı ediliyor ya da susturuluyorlar mi?

Sistemli bir Yaklaşım Gosterin

Basimiza gelebilecek krizlerin bulunmasinda sistematik olmak için bu tür toplantılar is yerinin faaliyet gösterdiği butun alanlarda ve butun seviyelerde yapılmalıdır. üst yönetime bırakılabileck bir iş değildir.

İnsanlar is yerini sarsabilen muhtemel krizler hakkinda kafa yormaya başladığı zamanlarda, genellikle daha önce yaşadiklari veya haberlerde duydukları krizleri hatirlarlar. Kişisel tecrübelerin ötesinde düşünebilmek cogu zaman çok zordur. Oysaki asıl tehlike burada yatar. Onemli birileri bu sınırın ötesini  de görebilmek için çok da  garip sayilabilecek bir yöntem önermişlerdir: Suikastçı kimliğini benimsemek: “Tepede bulunan yöneticilerinden, tam kendilerini suikastçı veya kendi kendini yikici olarak görmelerini gormek istiyoruz. Boylecekendilerini kısıtlayan düşünce veya asililmis davranış kalıplarından sıyrılabilir ve is yerinin ürünleri, metotlari ve uygulamaları hakkında bildikleri özel bilgileri, is yerine karşı kullanarak muhtemel risk kaynaklarını kolaylikla tespit edebilirler. “

Olabilecek Riskleri Kendi Iclerinde Önem Sırasına Koyun

Bir takim riskler diğer risklerden daha önemlidir. Aynı anda bütün risklere odaklanmamiz mumkun degildir zaten. Butun dikkatimizi daha cok onemli olan risklere odaklamamız gerekmektedir. Oysaki risk algımızın pek iyi çalışamadığı da yaygin bir gerçektir. Ortaya cikma olasılığı çok düşük olan yıldırım çarpmasından hepimiz çok korkarız, ancak yaralanma riski çok daha büyük bir olasilik olsa da, hizli ve işlek bir caddeyi karşıdan karşıya geçmekten çekinmeyiz.

KRİZİN YÖNETİLMESİ

Hizli Hareket Etmelisiniz

Kriz esnasında zaman asla sizin yanınızda  olamayacaktir. Butun aşamalarda geçen süre, yayılması ve tutunmasi için krize verilmis birer fırsattır. Herhangi bir şekilde frenlenmis bir kriz, telafisinde zaman kaybedildiği zaman tekrar isler çığırından çıkacaktir.


Surekli Bilgi Toplayın

Oncelikle yetersiz bilgi ve değişen durumla başa çıkmanin tek yolu çözmeye ugrastiginiz kriz hakkında surekli bilgi toplamak ve bu bilgileri gözden geçirmedir. Bugün ne öğrendim? sorusunu kriz yönetim toplanmalarinizin olmazsa olmazi yapın.


Durmadan amansızca İletişim Kurmaya Calisin


İletişim, dedikoduyu önleyen en faydali ve önemli araçtır. Bununla birlikte, krizi durdurmak için gerekli birçok isin düzenli bir şekilde icra edilmesini sağlar. Mesala, yangın veya tayfun sonrasında, iscilere ne yapmaları gerektiğini, nerede ve nasıl işe başlayacaklarıni bildirmelisiniz.


Yaptıklarınızı Defterde Kayıt Altına Almaya Calisin


Krizi çözmeye ugrasirken, elde ettiğiniz bilgilerin kaynaklarını, vardiginiz kararları, neyi ne amacla yaptığınızı bir sekilde mutlaka defterde kayıt altında tutun.


Proje Yönetim Tekniklerinden Faydalanin


Krizler ve projeler, su önemli karakteristikleri gosterirler:

-Uygun olmayan ve nadir durumlarda tekrarlanan etkinliklerdir.

-Farklı birimlerde is yapan insanların, bilgi, yetenek ve tecrübelerinden faydalanirlar.

-Krizde de projede de devamlı değil, sadece geçici bir süreligine için bir araya gelinir.

- iş tamamlandığı zaman, katılımcılar her zamanki islerine geri gelir.


Lider Olmaya Calisin


Kriz anlarinda insanlar, güçlü liderlige ihtiyac duyar. Kriz aninda liderlik yapmak göreviniz ise, bu gorevi doğrudan yapın.


Kriz Bittiği Zaman Bunu İlan Edin


Krizin sona erdigini nasil anlayabilirsiniz? Aşağıdaki emareleri gözlemleyerek:


-Gorevliler işlerine dönmüş, herkes normal duzeninde çalışıyorlar ise.

-Potansiyel Müşteri ve tedarik saglayicilar, şirketinizle çalışmak için gereken güvene sahip iseler.

-Telefonla biri aradiginda sizi arayanlar gazeteciler değil ise.

-Satışlar ve bu satislarin gelirleri belli bir seviyeye oturmuş ise.

PROBLEM ÇÖZMEK VE KARARA VARMAK

Is hayatinda insanlarin problem çözmede kullanabilecekleri bazi metotlar sunlardir:

GELENEKSEL METOT

Bu metot, gecmis verilere ve olaylara dayali olarak karara varma metodudur. Eski olayların gelecekte de olacağını varsayar, tasarimlarini bu mantık üstune kurar. Cagimizin hızla gelisen ve değişen ortamlarında genelde başarısız olmaktadır.

DENEYSEL METOT

Ölçülebilen ve tekrarlanabilen degiskenleri esas alan bu metot, genellikle test ortamında yapılır. kimyasal, maden endustrisi gibi.

RAKAMSAL METOT

Plan yapma, icra ve kontrol amaciyla rakamsal metotlardir. Farkli disiplinlerde başarı ile kullanılir

MANTIKSAL METOT

Bu metodun esas adımlari sunlardir:

1. Bir başarı kriteri ya da standardı konulması.

2. Problemin, bu hedeften sapma seklinde tanımlanması.

3. Toplam Sapmanın yer ve zaman ve diğer tüm parametreler olarak netlestirilmesi.

4. Problemden etkilenenlerin haricinde, etkilenmeyenlerin de ek olarak tesbit edilmesi ve nedenlerinin not edilmesi.

5. Problemin kaynaginin, Problemin çözülmesi esnasindaki değişimlerden de bulunabilecegi gerçeğinin hatirlanmasi.

YARATICI METOT

Cagimizde yeni metotlara duyulan ihtiyacin getirdiği beyin fırtınası ve arama brifingi gibi metotlardir. Strateji yapma, marketing, reklam/advertiment vb. is kollarinda kullanılır.

Icracilarin karara varmada degerlendirebilecekleri adımlar sunlardir:

1. Kararın hedefi önce belirlenmelidir.

2. Hedefler önceliklerine göre sıraya konulmalıdır.

3. Birbirinin yerine gecebilecek alternatifler uretilmelidir.

4. Butun hedefleri karşılayabilen en iyilestirilmis alternatif seçeneklerle tecrübede karara varilmalidir.

5. Karar gelecekte olabilecek muhtemel yan etkilerle degerlendirilmeli ve yeterince incelenip dusunulmelidir.

6. Yan etkileri giderecek careler tasarlanarak, uygulanarak son karara varilmalidir.

OYUN TEORISI KAVRAMLARINA GIRIS

Strateji denilince tarihteki uygulamasi olarak aklimiza hemen satranc oyunu geliverir.  Satranc doguda (muhtemelen iran'da) cikmis sonra batiya yayilmistir. Strateji aslinda gelecege yonelik adim adim plan yapabilme yetenegidir. Satranc da bilinen en iyi ornegidir.

Hayat da satranca benzer. bazilari birakin birkac adim sonrasini hesaplama, rakibini daha iyi tanimak bir yana dursun, anlik yasar ve istedigini veya o anda kendisine kolay geleni secer ve onu uygular.

Stratejiyi programlama diline benzetebiliriz. Stratejinin kendine has kurallari vardir, istediginiz gibi strateji olusturamazsiniz, belirli kurallar butununu takip etmeniz gerekir. Ve stratejinin nihai bir hedefi olmasi gerekir. Bu kurallara uyarsaniz stratejiyi herkes uygulayabilir hale gelir. Bu nedenle stratejik dogulmaz, ogrenilir diyebiliriz.

Stratejik dusunme bir yetenektir ama ogrenilebilen bir yetenektir. Stratejik dusunme yeteniginin bir algoritmasi vardir. Oncelikle duygulari yonetebilmeniz gerekir. Anlik karar veren, birden parlayan, sinirli insanlar stratejik dusunemez. Oncelikle bu engelleri asmaniz gerekiyor.

Diger onemli bir yeti de teknik ve metodolojik yaklasip, strateji yapilacak alanda yeterli teknik altyapiya sahip olmalisiniz. Bu eksiklikler tamamlandiktan sonra muhtemel butun olasiliklari ortaya koyabilmek gerekir. Bazen de farz edip beyinde simulasyonlar kosturmak lazim. Farz edelim ki satislari iki katina cikardik, bunun ne gibi sonuclari olacaktir? seklinde kendi kendinize akil yurutmeniz lazim.

Stratejist denilince akla bolgesel konulari arastiran, savaslar, tarihi olaylar veya siyasi konular ve yahut ekonomi konularinda arastirma yapan insanlar akla gelir. Oysaki her alanda stratejist olunulabilir. Yanal dusunme yetenegi cok onemlidir. Bu yetiye sahip insanlar farkli enstrumanlari beklenmedik alanlarda kullanabilirler. Alisilmadik cozumlerle karsiniza gelebilirler. Bu kisiler genelde gorsellestirme ve soyut dusunme yetenegine sahip kisilerdir. Sunu rahatlikla diyebiliriz ki gorsellestirme yeteneginiz yoksa, ileriye donuk tasavvur edebileceginiz hamlelerin sayisi sinirli olacaktir.

Strateji yapmadan once uygulayacaginiz pazari aratirmaniz, bu alanda strateji yapan kisileri yakin markaja almaniz gerekirse kopyalamaniz gerekir. Stratejinin de stratejisi vardir. Hedeflerinize sizi gotureccek araclar nelerdir bunlari arastirmaniz gerekir. Ornegin SWOT analizi teknigi stratejiye cok guzel bir ornektir. SWOT analzini doldurmak icin oncelikle dusunmeyi sevmeniz gerekir. Akil haritalari da Strateji hazirlamak icin faydali araclardan birisidir.

Teori ile pratigi birlestirmeniz gerekir. Cok iyi stratejiniz olabilir ama bunu uygulamayacaksiniz zaman kaybindan baska bir is yapmiyorsunuzdur.

Ayrica yonlendirmelere kapali birisi olmaniz gerekiyor. Kendi kendinize karar alabilmeniz, analitik kararlar verebilmeniz gerekir.

Stratejistler cozum odakli hareket eder. Onlar sureci dislamamakla birlikte asil hedefleri kafalarinda tasarladiklari isleri istedikleri gibi sonuclandirmaktir. Tabiki buradan her istedigini yapmak/yaptirmak, dedigim dedik birisi olmak akla gelmemelidir. Cozum demek kendi problemlerine cozum olacagi gibi gelecekle ilgili bir sorunu tasarladigi gibi sonuclandirmak da olabilir.

Insanlarda genellikle gorulen sikinti sudur, herkes problemleri gundeme getirmek, sikayetci olmaktir. Ama cok az insan elini tasin altina koyar, cok azi ben bu problemi cozmek icin ne yapabilirim diye dusunur. Mesela eski komsuluklar kalmadi diye sikayetci olan insanlarin cok azi eski komsuluklari geri getirmek icin bir seyler yapar.

Insanlarin cozum uretme yetenekleri buyudukce ne yazikki azaliyor. Insanlar edindikleri kultur, yasanan kotu anilar nedeniyle kendilerini bir seyler yapmaktan geri cekerler. Kisi gecmisteki hatalarla ugrasmak, negatif dusunce batakliginda debelenmek yerine bu kisir donguden kurtulmalidir. Bu kulaga ne kadar kolay gelse de Einstein'in "Problem, o problemin yaratildigi zihinsel seviyede cozulemez" gercekten de dogrudur. Uygulamaya koyulmak her zaman konusmaktan daha zordur.

Norvec'te Ataturk gibi dusunmek diye bir deyim vardir. Bu soz her sey bitti gozukse de mutlaka bir cikis yolu vardir.

Bakis acimizi degistirince farkli resimler gormeye baslayacagiz ve bu farkli bakis acisi bize yeni cozumler urettirecek.